Wystawa Danuty Niechwiadowicz

Złotnica kaszubska na Zamku w Krokowej

W czerwcu i lipcu 2021 roku w pięknej przestrzeni salonu gdańskiego Zamku w Krokowej, za sprawą Fundacji Europejskie Spotkania – Kaszubskie Centrum Kultury, można było oglądać wystawę prac złotnicowych mistrzyni haftu kaszubskiego – Barokowe inspiracje... Złotnice Danuty Niechwiadowicz. W dużym uproszczeniu można stwierdzić, że ekspozycja ta była pewnym wyrazem hołdu dla dawnych poprzedniczek tej sztuki z pobliskiego klasztornego warsztatu żarnowieckiego, który miał ponadlokalny wpływ na kulturę pomorską.

W XVII i XVIII wieku właśnie w tym miejscu powstawały barokowe szaty liturgiczne, tworzono tu także haftowaną galanterię dla arystokracji. Tej pięknej sztuki żarnowieckie mniszki uczyły również okoliczne panny. W czasach zaboru pruskiego i sekularyzacji król pruski Fryderyk II zlikwidował szkoły dla panien, w tym także tę prowadzoną przez benedyktynki w Żarnowcu. Wówczas hrabina Luiza Małgorzata Regina von Krockow wydała publikacje propagujące ideę kształcenia dziewcząt.

Dziś część pięknych dzieł, które tworzono w Żarnowcu, możemy podziwiać w klasztornym skarbcu. Przetrwały one mimo wielu burz dziejowych dotykających pomorską krainę. W ostatnich latach motywy pięknego haftu złotnicowego powracają za sprawą jego propagatorek – jedną z nich jest Danuta Niechwiadowicz. Kuratorkami wystawy były dr Danuta Dettlaff i Beata Szyber.

Fot. Andrzej Busler

Danuta Niechwiadowicz – mistrzyni haftu kaszubskiego

Danuta Niechwiadowicz z Gdańska od wielu lat jest propagatorką haftu kaszubskiego. Prowadziła liczne kursy popularyzujące tę dziedzinę kaszubskiego rękodzieła. Szczególną popularnością cieszy się odradzana dzięki jej działaniom szkoła złotnicowa, w której haft wykonywany jest srebrnymi i złotymi nićmi na aksamicie, techniką dość odmienną od stosowanej w innych szkołach haftu kaszubskiego.

W czasie organizacji wystawy Danuta Niechwiadowicz od czterech lat prowadziła systematyczne zajęcia w Kaszubskim Forum Kultury w Gdyni, a wiele jej podopiecznych zdobywało czołowe nagrody podczas konkursów hafciarskich na Kaszubach.

Fot. Andrzej Busler

Szkoła czepcowa – tradycja złotnicy kaszubskiej

Szkoła czepcowa, nazywana również „złotnicą”, to odmiana haftu wykonywanego złotymi i srebrnymi nićmi na aksamicie. Technicznie jest jedną z najbardziej wymagających odmian haftu kaszubskiego, wykonywaną z użyciem tzw. szychu (bawełnianej nici owiniętej metalowym drucikiem). Haft czepcowy należy do najstarszych tradycji hafciarskich na Kaszubach, kultywowanych przez zakonnice w Żukowie i Żarnowcu.

Niegdyś tą techniką ozdabiano czepce zamożnych Kaszubek – szlachcianek oraz bogatych gburek (żon bogatych gospodarzy). Prawo do noszenia czepca miały jedynie mężatki. Te piękne, bogato zdobione okrycia głowy świadczyły o zamożności ich właścicielek.

W latach pięćdziesiątych XX wieku dwie hafciarki związane ze szkołą żukowską – Zofia i Jadwiga Ptachówny – zaczęły wykorzystywać wzory czepcowe do tworzenia serwet i obrusów. Dziś złotnicą, poza czepcami, ozdabia się różne części garderoby oraz dodatki do niej.

Więcej o współczesnych działaniach związanych z pielęgnowaniem tej odmiany haftu kaszubskiego można przeczytać w artykule poświęconym złotnicy kaszubskiej i odradzaniu tradycji haftu czepcowego.

Andrzej Busler

Fot. Andrzej Busler

Więcej o tradycji i odmianach haftu kaszubskiego przeczytasz tutaj.

Produkty zdobione wzorami haftu kaszubskiego znajdziesz – tutaj.