Nasza publikacja na Dzień Dziecka! 0
Nasza publikacja na Dzień Dziecka!

Kaszubskie warsztaty

Nasza publikacja na Dzień Dziecka!

 

W przededniu święta – 1 czerwca mieliśmy okazję zorganizować warsztaty w Kaszubskim Forum Kultury w Gdyni z naszą nową publikacją Kolorowe Kaszuby ‒ wycinanki, kolorowanki i zabawy dla dzieci. Miejsce nie było przypadkowe – to instytucja od lat pielęgnująca kaszubszczyznę w różnych jej aspektach. To ciekawy przykład współpracy sektora pozarządowego oraz samorządu. Uczestnikiem warsztatów były dzieci ze Szkoły Podstawowej nr 11 w Gdyni, które uczęszczają na zajęcia języka kaszubskiego pod kierunkiem Anny Selin. Na uczestników czekało wiele atrakcji i wiedzy kaszubskie. Zachęcamy do obejrzenia fotorelacji z tego spotkania oraz krótkiego filmu promującego książkę skierowaną do dzieci

czytaj całość »
Nagroda "Pomeranii" - Skra Ormuzdowa dla Akwarium Gdyńskiego 0
Nagroda "Pomeranii" - Skra Ormuzdowa dla Akwarium Gdyńskiego

Nagroda "Pomeranii"

Skra Ormuzdowa dla Akwarium Gdyńskiego

 

Od 1985 r. redakcja „Pomeranii” oraz kolegium redakcyjne tego miesięcznika przyznają Skry Ormuzdowe, czyli nagrody dla osób i instytucji, które szerzą wartości zasługujące na publiczne uznanie, propagują kulturę kaszubską i inną pomorską czy podejmują społeczne inicjatywy w dziedzinie kultury. Symbolika Ormuzdowych Skier została zaczerpnięta z arcydzieła literatury kaszubskiej autorstwa Aleksandra Majkowskiego. Autor tworząc przed laty tę opowieść czerpał z mitologii starożytnych Persów, w której napotkamy dwie postacie, półbogów, półaniołów związane z siłami dobra i zła – to Ormuzd i Aryman. Według opowieści A. Majkowskiego zeszli się oni dawno temu na kaszubskiej ziemi. Ormuzd siał na polu świetliste skry – symbol dobra działającego dla swej krainy. Zły Aryman próbował je gasić wysyłając zastępy sępów, które nie zdołały jednak stłumić żaru świetlistego dobra. Przesłanie dla czytających dzieło A. Majkowskiego było i jest jedno – będziesz skrą Ormuzdową – tzn. będziesz w imię dobra, pracował na rzecz kaszubsko-pomorskiej krainy.

czytaj całość »
Dzień Jedności Kaszubów 2022 w TVP3 0
Dzień Jedności Kaszubów 2022 w TVP3

O tożsamości kaszubskiej

Dzień Jedności Kaszubów

 

19 marca obchodzimy Dzień Jedności Kaszubów. To święto akcentuje i przypomina pierwszą pisemną wzmiankę o Kaszubach w bulli papieskiej Grzegorza IX – 19 marca 1238 roku. Od przeszło dwóch dekad wiele kaszubskich miast i mniejszych miejscowości dekoruje tego dnia swe ulice kaszubskimi flagami podkreślając kaszubskie korzenie i przynależność do tej wspólnoty. 19 marca w różnych miejscach Kaszub organizowanych jest wiele ciekawych przedsięwzięć nawiązujących do szeroko pojętej kaszubszczyzny. Nie inaczej było w 2022 roku. Dzień przed obchodami tego święta byliśmy gośćmi programu „Dzień dobry tu Gdańsk” w TVP3. W rozmowie z red. Dominiką Kowalewską, która odwiedziła nas w naszej Księgarni CZEC mówiliśmy o kaszubskiej tożsamości i etnodesignie.

czytaj całość »
Kaszubskie losy. Agnieszka Hebel (1927‒2010) 0
Kaszubskie losy. Agnieszka Hebel (1927‒2010)

Agnieszka Hebel (1927‒2010)

 

Kaszubskie losy

 

Blisko dwie dekady temu poznałem Agnieszkę Hebel (1927‒2010). Wówczas była już starszą, ale wciąż energiczną osobą. Podczas wielu naszych spotkań przywoływała tematy związane z Kaszubami, wiedząc że znalazła w tej kwestii bratnią duszę. Po tych rozmowach, brała ode mnie garść kaszubskiego pisma „Gdinskô Klëka” i szła dalej, najczęściej na mszę św. w kościele Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski w Śródmieściu Gdyni. Odchodząc dodawała – Kaszubi muszą trzymać się zawsze razem! Podczas jednego z kolejnych spotkań opowiedziała mi swoją wojenną historię. Zdecydowałem się spisać tę relację i opublikować w 2006 roku w piśmie „Naji Gòchë”. Pani Agnieszka odeszła do wieczności w 2010 roku i spoczęła na Cmentarzu Witomińskim w swej ukochanej Gdyni. Bardzo często, odwiedzając tę nekropolię, mijam jej grób i przywołuję wspomnienia związane z jednym z pierwszych moich artykułów i jego bohaterką. Dziś, po przeszło piętnastu latach powracam do jej opowieści.

czytaj całość »
Pożegnanie Krzysztofa Garstkowiaka - pasjonat archeologii i kolekcjoner 0
Pożegnanie Krzysztofa Garstkowiaka

Pasjonat archeologii i kolekcjoner

Pożegnanie Krzysztofa Garstkowiaka

 

6 października 2021 roku dotarła do mnie bardzo smutna wiadomość – do wieczności odszedł Krzysztof Garstkowiak – Kaszuba, kolekcjoner, sołtys Osłonina, propagator ważnych miejsc północnej części Kaszub – rezerwatu „Beka” w Osłoninie oraz Osady Łowców Fok w Rzucewie. Spędziliśmy razem wiele pięknych chwil i „przegadaliśmy o Kaszubach” niejedno popołudnie i wieczór. Były to zawsze ubogacające chwile. Dzięki starszemu Koledze – Krzysztofowi poznałem pełniej nordowe zakątki Kaszub. Owocem naszych spotkań było wiele wystaw, spotkań i artykułów. W 2011 roku wnioskowałem o przyznanie Krzysztofowi Garstkowiakowi – Ormuzdowej Skry. Wiem, że było to dla niego niezwykle ważne i pewnym sensie podsumowało Jego wieloletnią pracę społeczną. Po gali „Skier” w Ratuszu Staromiejskim w Gdańsku ‒ w lutym 2011 roku przyjechałem do jego osłonińskiego domu i tak powstał tekst o Nim, który publikowałem dwa miesiące później w „Pomeranii”. Czas dopisał w kolejnych latach następne wersy do tej historii. Z pewnością niezwykle ważnym punktem było powstanie Osady Łowców Fok Parku Kulturowego Rzucewo w gminie Puck, gdzie był pracownikiem.

Dziś, w tym smutnym dniu, wspominając Krzysztofa Garstkowiaka powracam do dawnego artykułu, cały czas widząc Go na tle skutej lodem Zatoki Puckiej i słysząc Jego charakterystyczny głos…

czytaj całość »
Złotnica na Zamku w Krokowej 0
Złotnica na Zamku w Krokowej

Wystawa Danuty Niechwiadowicz

 

Złotnica na Zamku w Krokowej

 

W czerwcu i lipcu 2021 roku w pięknej przestrzeni salonu gdańskiego krokowskiego Zamku za sprawą Fundacji Europejskie Spotkania ‒ Kaszubskie Centrum Kultury można oglądać wystawę prac złotnicowych mistrzyni haftu kaszubskiego – Barokowe inspiracje... Złotnice Danuty Niechwiadowicz. W dużym uproszczeniu można stwierdzić, że ta ekspozycja jest pewnym wyrazem hołdu dla dawnych poprzedniczek tej sztuki z pobliskiego klasztornego warsztatu żarnowieckiego, który miał ponadlokalny wpływ na kulturę pomorską. W XVII i XVIII wieku właśnie w tym miejscu powstały barokowe szaty liturgiczne, tworzono tu także haftowaną galanterię dla arystokracji. Tej pięknej sztuki żarnowieckie mniszki uczyły również okoliczne panny. W czasach zaboru pruskiego i sekularyzacji, król pruski Fryderyk II zlikwidował szkoły dla panien w tym także tę prowadzoną przez benedyktynki w Żarnowcu. Wówczas hrabina Luiza Małgorzata Regina von Krockow wydała publikacje propagujące ideę kształcenia panien. Dziś, część pięknych dzieł, które tworzono w Żarnowcu możemy podziwiać w klasztornym skarbcu. Ostały się one mimo wielu burz dziejowych dotykających pomorską krainę. W ostatnich latach, motywy pięknego haftu złotnicowego powracają za sprawą jego propagatorek – jedną nich jest Danuta Niechwiadowicz.

czytaj całość »
Najstarszy kościół w Gdyni 0
Najstarszy kościół w Gdyni

Najstarszy kościół w Gdyni

Dzieje oksywskiej parafii

 

Kościół pw. Św. Michała Archanioła jest jednym z najstarszych na Pomorzu. Jego początki wiążą się prawdopodobnie z fundacją klasztoru norbertanek w Żukowie w 1212 roku. Na pierwszą wzmiankę w dokumentach dotyczącą tej świątyni natrafiamy około 1224 roku, chociaż istnieją hipotezy, że świątynia mogła znajdować się tutaj wcześniej. W 1253 roku biskup włocławski Wolimir określił granice parafii oksywskiej poprzez wyliczenie należących do niej 19 miejscowości: Oksywia, Gdyni, Skrobotowa, Witomina, Obłuża, Pogórza, Dębogórza, Kosakowa, Mostów, Pierwoszyna, Niemichowa, Kiedrzyna, Nasięcina, Zbikowa, Kochowa, Gogolewa, Niebudowa, Barkocina i Gradolewa. W 1362 roku granice oksywskiej parafii zostały powiększone przez biskupa włocławskiego Macieja z Gołańczy o dwie wsie – Redłowo i Chylonię z nowym kościołem filialnym. Pierwszym znanym proboszczem oksywskim był norbertanin o imieniu Mikołaj, wymieniony w 1346 roku.

czytaj całość »
Film o nocy świętojańskiej 0
Film o nocy świętojańskiej

Rok obrzędowy na Kaszubach

Film o nocy świętojańskiej

 

Jakiś czas temu miałem okazję uczestniczyć w nagraniu krótkiego filmu przybliżającego kaszubskie obrzędy nocy świętojańskiej, realizowanego przez Filharmonię Kaszubską ‒ Wejherowskie Centrum Kultury w pięknym miejscu na Kaszubach Północnych ‒ w Osadzie Sławutowo. W dużym skrócie przybliżyliśmy charakterystyczne zwyczaje związane z tym magicznym czasem. Dziękuję za współpracę: Joannie Bojke, Monice Płomin, Jackowi Rogalewskiemu, Piotrowi Smentochowi i Mateuszowi Czapskiemu oraz członkom Stowarzyszenia Rekonstrukcji Historycznych Pułk Czarnieckiego. 

czytaj całość »
Miłe podziękowania 0
Miłe podziękowania

Spotkanie w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach

 

Miłe podziękowania

 

24 kwietnia br. w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach odbyło się spotkanie podsumowujące ostatnie działania pielęgnujące pamięć o Wojciechu Kiedrowskim. Małżonka kaszubskiego Wydawcy ─ Renata Kiedrowska wręczyła podziękowania osobom, które przyczyniły się do realizacji przedsięwzięć pielęgnujących pamięć o jej małżonku – dyrektor Muzeum Kaszubskiego – Barbarze Kąkol, wiceprezesowi ZKP Gdańsk – Jerzemu Naclowi oraz prezesowi Kaszubskiego Forum Kultury – Andrzejowi Buslerowi. W najbliższym czasie, podobne podziękowania trafią do burmistrza Kartuz – Mieczysława Gołuńskiego oraz prezesów partów: ZKP Gdynia – Franciszka Gurskiego, ZKP Gdańsk – Wojciecha Konkela oraz ZKP Kartuzy – Kazimierza Formeli.

czytaj całość »
Dziesiąta rocznica śmierci Wojciecha Kiedrowskiego i tablica w Kartuzach 0
Dziesiąta rocznica śmierci Wojciecha Kiedrowskiego i tablica w Kartuzach

Lew, Stolem, Budziciel

Dziesiąta rocznica śmierci Wojciecha Kiedrowskiego i tablica w Kartuzach

 

17 kwietnia, w przeddzień dziesiątej rocznicy śmierci Wojciecha Kiedrowskiego (1937‒2011) niezwykle zasłużonego dla Kaszub Wydawcy, twórcy Kary Remusa, Arkuna i Oficyny Czëc, wieloletniego Redaktora Naczelnego miesięcznika „Pomerania” i Działacza kaszubskiego ‒ w Muzeum Kaszubskim w Kartuzach została odsłonięta tablica upamiętniająca Jego postać – ze względu na obostrzenia pandemiczne uroczystość miała ograniczony wymiar.

czytaj całość »
Publikacja o Przyjacielu 0
Publikacja o Przyjacielu

Wojciech Kiedrowski (1937–2011)

 

Publikacja o Przyjacielu

 

18 kwietnia 2021 roku mija dziesięć lat od śmierci mojego Przyjaciela – Wojciecha Kiedrowskiego ‒ Działacza kaszubsko-pomorskiego, wieloletniego Redaktora Naczelnego miesięcznika „Pomerania” i Wydawcy. W związku z tą rocznicą wydałem publikację nawiązującą do Jego niezwykle bogatej działalność wydawniczej ‒ Wojciech Kiedrowski (1937-2011). Działalność wydawnicza: Kara Remusa, Arkun i Oficyna Czëc. Spora część książki zawiera moje wystąpienie wygłoszone podczas konferencji naukowej Oficyny wydawnicze Kaszub. Działalność i znaczenie, która odbyła się w grudniu 2019 roku w Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej w Wejherowie. Jest to pierwsze opracowanie dotyczące bogatej działalności wydawniczej Wojciecha Kiedrowskiego. W pewnym sensie zamyka ono książkową trylogię związaną z moim Przyjacielem.

czytaj całość »
Kaszubski gryf w Senacie RP 0
Kaszubski gryf w Senacie RP

Tablica Wojciecha Kiedrowskiego

Kaszubski gryf w Senacie RP

 

W ostatnich czasie trwają prace związane z pamiątkową tablicą poświęconą Wojciechowi Kiedrowskiemu (1937–2011) – kaszubskiemu Działaczowi, Redaktorowi i Wydawcy. Szerzej pisaliśmy o tym - wejdź tutaj. Autorem tablicy jest prof. ASP dr hab. Tomasz Sobisz, który realizuje w ostatnich miesiącach także inny projekt dla Senatu RP – rzeźby – popiersia Władysława Raczkiewicza (1885–1947) m.in. marszałka Senatu RP III kadencji (1930–1935) oraz prezydenta RP na uchodźctwie (1939–1947).

czytaj całość »
Wesprzyjmy cenną inicjatywę - tablica Wojciecha Kiedrowskiego 0
Wesprzyjmy cenną inicjatywę - tablica Wojciecha Kiedrowskiego
Cenna inicjatywa
 
Tablica Wojciecha Kiedrowskiego
 
18 kwietnia 2021 roku mija dekada od śmierci Wojciecha Kiedrowskiego (1937-2011) – Wydawcy - twórcy Oficyny Czëc, wieloletniego Redaktora Naczelnego miesięcznika „Pomerania” i Działacza kaszubsko-pomorskiego. Oddziały Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego z miast, z którymi Wojciech Kiedrowski związał różne etapy swego życia: Gdyni, Gdańska oraz Kartuz zaplanowały pamiątkową tablicę nawiązującą do tej zasłużonej Postaci. Pomysłodawcą tego projektu był Jerzy Nacel - działacz kaszubski oraz przyjaciel Wojciecha Kiedrowskiego z lat szkolnych. Zostanie ona umieszczona na budynku Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach, które jest partnerem w realizacji tego przedsięwzięcia wspólnie z Miastem Kartuzy. Autorem projektu jest prof. Tomasz Sobisz –  artysta-rzeźbiarz związany z Akademią Sztuk Pięknych w Gdańsku. Od początku tej inicjatywy staramy się mocno ją wspierać - pisaliśmy już o tym na początku obecnego roku.
czytaj całość »
Język kaszubski 1
Język kaszubski

Językoznawstwo

 

Język kaszubski

 

Język kaszubski należy do języków słowiańskich, które z kolei stanowią rodzinę w ramach języków indoeuropejskich obejmujących tereny od Indii po zachodnią Europę. Badania kaszubszczyzny mają długą tradycję. O mowie kaszubskiej wspominali np. Thomas Kantzow w Kronice Pomeranii (ok. 1536 r.) i Łukasz Górnicki w utworze Dworzanin polski (1566). Z XVI i XVII w. mamy pierwsze pośrednie informacje o tym języku od pastorów z Bytowa i Smołdzina – Szymona Krofeja Duchowne piesnie D. Marcina Luthera... (1586) i Michała Pontanusa Mały Catechism D. Marciná Lutherá... (1643). Niemiecki sorabista Karl Gottlob von Anton (1751–1818) wykorzystał w 1781 r. ok. trzystu kaszubskich wyrażeń z Pomorza Zachodniego częściowo ujętych w książce Erste Linien eines Versuches… Jego materiały poznał w 1840 r. rosyjski slawista I. I. Srezniewski (1812–1880), a przez niego budziciel Kaszubów Florian Ceynowa.

czytaj całość »
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper Premium