Pożegnanie Przednika 0
Pożegnanie Przednika

Odszedł Aleksander Jutrzenka-Trzebiatowski

Pożegnanie Przednika

 

22 maja pożegnaliśmy naszego Drëcha śp. Aleksandra Jutrzenkę Trzebiatowskiego – wieloletniego Prezesa gdyńskiego Oddziału Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego – legendę w gdyńskim i nie tylko gdyńskim świecie kaszubskim. Pana Aleksandra znałem od blisko dwudziestu lat. Od kiedy pamiętam – mocno wspierał mnie w działalności regionalnej, zresztą pomagał wielu, nie tylko na niwie kaszubskiej, ale w innych aspektach naszego życia.

czytaj całość »
W Remusowym Kręgu w Borzestowie 2
W Remusowym Kręgu w Borzestowie

Kaszubskie spotkania

W Remusowym Kręgu w Borzestowie

 

2 maja, w samym środku długiego weekendu odbyło się ostatnie w tym „sezonie” spotkanie Remusowego Kręgu w Szkole Podstawowej w Borzestowie. Ta ciekawa inicjatywa, comiesięcznych spotkań literackich wokół kaszubszczyzny trwa już blisko dwadzieścia lat, jej głównym twórcą jest Brunon Cirocki z Borzestowa – urokliwej miejscowości położonej na Kaszubach środkowych, miejscu urodzenia młodokaszuby Franciszka Kręckiego oraz inicjatora powstania Muzeum Kaszubskiego w Kartuzach – Franciszka Tredera.

czytaj całość »
„Gdynia w gazetach” powraca 0
„Gdynia w gazetach” powraca

Dzieje Gdyni

„Gdynia w gazetach” powraca

 

W 2001 roku znana badaczka i propagatorka dziejów Gdyni – Małgorzata Sokołowska wydała książkę „Gdynia w gazetach przez 75 lat”. Publikacja będąca wyborem artykułów prasowych z lat 1926–2001, w ciekawy sposób przybliżyła historię i koloryt miasta z morza i marzeń. Książka cieszyła się dużym zainteresowaniem czytelników i nakład dość szybko został wyczerpany. Można ją było czasem znaleźć na aukcjach internetowych, rzadziej w antykwariatach oraz oczywiście w gdyńskich bibliotekach. Przez wiele lat słyszeliśmy dużo zapytań – gdzie można nabyć tę książkę? Mamy dobrą informację – w najbliższym czasie będzie to możliwe, właśnie trwa dodruk tej ciekawej publikacji. Już niebawem będzie dostępna w naszej księgarni.

czytaj całość »
Gdyńska odsłona Remusa 0
Gdyńska odsłona Remusa

Teatr

Gdyńska odsłona Remusa

 

Niespełna miesiąc po premierze Przygód Remusa w Teatrze Miejskim im. Witolda Gombrowicza w Gdyni spotykam się z dyrektorem artystycznym teatru i reżyserem spektaklu – Krzysztofem Babickim. O tym, jak narodził się Remus w gdyńskim Teatrze Miejskim, i o wielu innych ciekawych kwestiach związanych z tym przedstawieniem dowiaduję się podczas blisko dwugodzinnej rozmowy.

 

czytaj całość »
Jest takie miejsce 0
Jest takie miejsce

Moja Szkoła

Jest takie miejsce

W ostatnim czasie, podczas trwającego strajku nauczycieli wiele osób wspomina o swoich dawnych pedagogach. Ten tekst miał powstać jednak dużo wcześniej niż rozpoczął się ten strajk. Los chciał jednak, że publikuję go w tym właśnie czasie.
Od kilku lat systematycznie powracam do mojej dawnej szkoły średniej – Zespołu Szkół Hotelarsko-Gastronomicznych w Gdyni. Mimo, że słynny "gastronomik", ukończyłem już przeszło dwadzieścia lat temu, lubię tu powracać.

czytaj całość »
Kawa na Kaszubach 3
Kawa na Kaszubach

Kuchnia i etnografia

Kawa na Kaszubach

 

Wielokrotnie, gdy słyszę pytanie: jaką kawę sobie życzę, odpowiadam – kaszubską! Kaszubi oraz ci, którzy dłużej mnie znają, w mig wiedzą, o co chodzi. Dla mniej wtajemniczonych – jak to jest z kaszubską kawą? Aby wytłumaczyć w pełni te zawiłości, trzeba cofnąć się do przeszłości.

czytaj całość »
O Lechu Bądkowskim oraz kaszubski etnodesign w kartuskim Muzeum 0
O Lechu Bądkowskim oraz kaszubski etnodesign w kartuskim Muzeum

Otwarcie wystawy

O Lechu Bądkowskim oraz kaszubski etnodesign w kartuskim Muzeum

 

21 lutego w Muzeum Kaszubskim im. Franciszka Tredera w Kartuzach odbyło się spotkanie O Lechu Bądkowskim raz jeszcze współorganizowane przez naszą Księgarnię CZEC. Poświęcone ono było pamięci Lecha Bądkowskiego - członka naszej rodziny. W pierwszej części odbyła się projekcja filmu Kryptonim Inspirator. Po niej, rozmowę z wnuczką Lecha Bądkowskiego Miłosławą Kosmulską przeprowadził Andrzej Busler – prezes ZKP Gdynia. W dalszej części do dyskusji włączyła się publiczność kartuskiego spotkania m.in. Elżbieta Bugajna, Kazimierz Formela, Brunon Cirocki oraz Sławomir Kosmulski. W dalszej części wieczoru otwarto wystawę przygotowaną przez naszą firmę - Kaszubski etnodesign autorstwa Małgorzaty Bądkowskiej – absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Gdańsku.

czytaj całość »
Panna Klementyna czyli historia kaszubskiej chusty 2
Panna Klementyna czyli historia kaszubskiej chusty

Teatr

Panna Klementyna czyli historia kaszubskiej chusty

 

26 stycznia 2019 roku w Teatrze Miejskim im. Witolda Gombrowicza odbyła się długo wyczekiwana premiera Przygód Remusa w reżyserii Krzysztofa Babickiego. Napisano o niej sporo i z pewnością jeszcze wiele przeczytamy w najbliższych tygodniach.

Remusowa tematyka od lat była w kręgu moich zainteresowań. Dzięki jej zgłębianiu miałem okazję obcowania z wieloma pięknymi miejscami Kaszub, ale co najważniejsze poznania niezwykle ciekawych ludzi. Były to wspaniałe wędrówki. Mijają lata, a do dziś wspominam gościnę u Felicji Baska-Borzyszkowskiej w Łubianie 2009 roku, wiele spływów kajakowych Śladami Remusa i spotkania z red. Edmundem Szczesiakiem oraz promocje wznowień Remusa, które prowadziłem w Bytowie, Kościerzynie, Sierakowicach, Pucku, Wejherowie i rodzinnej Gdyni. Te spotkania, oprócz przekazywania oraz nabywania wiedzy zawsze niosły ze sobą ciekawe zdarzenia. Podobnie było przed Remusową premierą w Gdyni.

czytaj całość »
O twórcy Remusa – Aleksandrze Majkowskim (1876-1938) 1
O twórcy Remusa – Aleksandrze Majkowskim (1876-1938)

Książę kaszubski z krwi i z czynu

O twórcy Remusa Aleksandrze Majkowskim (18761938)

 

10 lutego br. minęła osiemdziesiąta pierwsza rocznica śmierci wybitnego działacza kaszubskiego, pisarza, doktora nauk medycznych Aleksandra Majkowskiego. To bez wątpienia jeden z najważniejszych liderów ruchu kaszubsko-pomorskiego. Myśląc o nim i wspominając jego dokonania często nasuwa mi się jedno określenie – Książę Kaszubski z krwi i z czynu.

czytaj całość »
Baśniowy Remus 1
Baśniowy Remus

Teatr

Baśniowy Remus

 

   26 stycznia 2019 roku w Teatrze Miejskim im. Witolda Gombrowicza odbyła się premiera Przygód Remusa w reżyserii Krzysztofa Babickiego. Gdyński Teatr podjął się niełatwego zabiegu ukazania całości dzieła Aleksandra Majkowskiego w przekładzie Lecha Bądkowskiego. Wcześniej, inne teatry czyniły to zazwyczaj ograniczając się do I dzéla kaszubskiej epopei − Teatr Telewizyjny Remus w reż. Krzysztofa Gordona (1987) oraz Remus w reż. Remigiusza Brzyka Teatru Miniatura (2014). Wspominając o wcześniejszych, teatralnych odsłonach epopei trzeba także wspomnieć o Remusie w reż. Zdzisława Górskiego w Teatrze snów.

czytaj całość »
Śladami Remusa 0
Śladami Remusa

Literatura i teatr

Śladami Remusa

Każdego roku na kaszubsko-pomorskim rynku wydawniczym ukazuje się sporo nowych pozycji literackich. Istnieje jednak pewna książka ciesząca się od lat niesłabnącym zainteresowaniem czytelników – to arcydzieło literatury kaszubskiej, powieść Aleksandra Majkowskiego „Żëcé i przigòdë Remùsa”. Okazja do przypomnienia tej książki jest szczególna – od 26 stycznia 2019 na scenie Teatru Miejskiego w Gdyni będziemy mogli zobaczyć „Przygody Remusa” w reżyserii Krzysztofa Babickiego oparte na dziele A. Majkowskiego.

O wspomnianej książce powstało na przełomie lat, wiele artykułów i prac naukowych. Ta niezwykła publikacja jest wciąż odkrywana na nowo przez kolejne pokolenia. Jej autor – Aleksander Majkowski odszedł do wieczności przeszło osiemdziesiąt lat temu, jednak główny bohater jego najznamienitszej powieści – Remus, wciąż żyje w umysłach miłośników tego dzieła. Na czym polega niezwykłość tej książki? Odpowiedź nie jest łatwa. Istnieje powiedzenie – nie zna Kaszub ten, kto nie przeczytał Remusa. Jest sporo prawdy w tym stwierdzeniu. Znany działacz kaszubsko-pomorski Lech Bądkowski, będący pierwszym tłumaczem powieści Żëcé i przigòdë Remùsa na język polski, wielokrotnie powtarzał, że poznanie tego dzieła jest sprawą nieodzowną dla każdego Pomorzanina, a także wszystkich tych, którzy zajmują się zagadnieniami regionu Kaszub i Pomorza. Pierwsze wydanie Remusa, nosiło bardzo trafny podtytuł – zwierciadło kaszubskie. Książka faktycznie zasługuje na miano lustrzanego odbicia Kaszub drugiej połowy XIX wieku, czyli czasu jej akcji.

czytaj całość »
Nowy Rok i Trzech Króli 0
Nowy Rok i Trzech Króli

Rok obrzędowy na Kaszubach

Nowy Rok i Trzech Króli

 

Niedawno świętowaliśmy Boże Narodzenie – na Kaszubach określane nazwą: Gòdë. Okres ten rozciąga się aż do Święta Trzech Króli. Dawniej w tym czasie, kolędowały w naszym regionie grupy chłopców zwane – trzej królowje (trzej królowie), którzy byli odziani w długie kolorowe stroje, a na głowach nosili wysokie korony. Jeden z kolędników trzymał umocowaną na kiju dużą gwiazdę, drugi kolorową skarbonkę, trzeci posiadał spory kij służący do odpędzania psów. Gdy wspomniany zespół kolędników pojawiał się w kaszubskich domostwach śpiewano kolędy – Mędrcy świata monarchowie lub Trzej królowie. Kolędnicy recytowali także wiersz o Bożym Narodzeniu w języku polskim i kaszubskim.

czytaj całość »
Od Adwentu do Świąt Bożego Narodzenia – kaszubskie zwyczaje 0
Od Adwentu do Świąt Bożego Narodzenia – kaszubskie zwyczaje

Rok obrzędowy na Kaszubach

Od Adwentu do Świąt Bożego Narodzenia – kaszubskie zwyczaje

 

Odnosząc się do kaszubskich obrzędów i wierzeń związanych z okresem Adwentu i Bożego Narodzenia możemy zauważyć, że część z nich jest kultywowana do dzisiaj, natomiast pewna grupa odchodzi w zapomnienie. Niektóre z nich są podobne lub zbliżone w swej formie do występujących w wielu innych regionach Polski. Istnieją również takie, które są typowe tylko dla Kaszub. Kolejną charakterystyczną cechą jest to, że nawet na tak stosunkowo małym obszarze jakim są Kaszuby, wspomniane zwyczaje są bardzo różnorodne dla rozmaitych części tego regionu, czasem nawet dla poszczególnych jego miejscowości.

czytaj całość »
Kaszubskie Zaduszki i związane z nimi dawne tradycje 0
Kaszubskie Zaduszki i związane z nimi dawne tradycje

Rok obrzędowy na Kaszubach

Kaszubskie Zaduszki i związane z nimi dawne tradycje

 

Co roku, w pierwszych dniach listopada odwiedzamy groby naszych bliskich, przyjaciół i znajomych, którzy odeszli z ziemskiego świata. Pierwsze dni tego miesiąca są dla wielu z nas chwilami zadumy i wspomnienia naszych zmarłych. Uroczystość Wszystkich Świętych oraz Dzień Zaduszny, wygląda już zupełnie inaczej niż kilkadziesiąt lat temu. Także w ten obszar wkracza wszechobecna komercja i niestety seryjna tandeta. Stare obrzędy, kultywowane przez dziesiątki, czasem setki lat są wypierane przez nowe zwyczaje. Wielka szkoda, że część dawnej tradycji, choćby w formie ustnej, nie jest przekazywana w następne pokolenia. W tradycji ludowej naszych przodków był zapisany pewien rodzaj mądrości, który dzisiaj często odchodzi w niepamięć.

Jak wyglądało to dawniej na Kaszubach? Łączność ze światem zmarłych była dla społeczności kaszubskiej sprawą bardzo ważną. Niniejszy artykuł w niewielki sposób przybliża dawne kaszubskie wierzenia, zwyczaje, związane z Dniem Zadusznym, Świętem Wszystkich Świętych oraz tematyką z nimi powiązaną – śmiercią oraz przenikaniem się świata żywych i umarłych.

czytaj całość »
Koncert w Chyloni 0
Koncert w Chyloni

Koncert w Chyloni

Muzycznie w 100. rocznicę odzyskania niepodległości

 

11 maja w chylońskiej świątyni pw. Św. Jana Chrzciciela odbył się pierwszy z dwóch koncertów związanych z 100. rocznicą odzyskania niepodległości "Nie ma Kaszub bez Polonii". Wystąpiły dwa chóry: Gdyński Chór Kameralny oraz Dzwon Kaszubski pod dyrekcją Piotra Klemenskiego, które zaprezentowały blisko dwadzieścia utworów patriotycznych – dawnych i współczesnych. Koncert podzielono na kilka bloków – pierwszy, dotyczący okresu I wojny światowej, drugi – pieśni kaszubskich – Jana Trepczyka i Hieronima Derdowskiego, trzeci – związany tematycznie z II wojną światową oraz ostatni – prezentujący piękne, muzyczne interpretacje utworów poetyckich Cypriana Kamila Norwida, Wisławy Szymborskiej oraz św. Jana Pawła II. Koncert poprowadziła członkini Dzwonu Kaszubskiego – Izabela Straczewska, która w bardzo ciekawy, zwięzły sposób przybliżyła historię kompozytorów i prezentowanych utworów. W trakcie koncertu miałem okazję wygłoszenia wykładu, przybliżającego tło historyczne 1918–1920 na Pomorzu.

czytaj całość »
Bohater z Kaszub - pogromca Luftwaffe major Józef Jeka 2
Bohater z Kaszub - pogromca Luftwaffe major Józef Jeka

Bohater z Kaszub

Pogromca Luftwaffe major Józef Jeka

 

Często narzekamy na brak autorytetów. Szukając osób, które mogłyby być autorytetami, zazwyczaj sięgamy do zamierzchłej przeszłości, nie pamiętając o wspaniałych przykładach z kaszubskiej ziemi, o ludziach żyjących niedawno, bo w XX wieku. Taką ważną postacią jest niewątpliwie legenda polskiego lotnictwa wojskowego – major Józef Jeka, Kaszuba pochodzący z miejscowości Tupadły. Blisko dziesięć lat temu zaciekawił mnie tą niezwykłą postacią ppłk Andrzej Franciszek Kuchnowski. Artykuł o dzielnym pilocie z Kaszub był prezentowany w 2011 roku w "Pomeranii". Kilka lat później znajomy reżyser filmów dokumentalnych namawiał mnie na nakręcenie materiału o majorze Jece. Niestety do wieczności odszedł nagle ppłk Andrzej Franciszek Kuchnowski, który był dla mnie głównym informatorem w tej kwestii oraz osobą szczerze zaangażowaną w pielęgnowanie pamięci o majorze Jece. Filmu nie będzie, ale przypominam tę niezwykłą historię na naszym blogu.

 

Kaszuba z Nordy

Józef Jeka urodził się 6 kwietnia 1917 roku w Tupadłach (dziś to dzielnica Władysławowa) w rodzinie Antoniego i Agaty z domu Muddlaff. Jekowie od pokoleń pielęgnowali tradycje patriotyczne. Antoni Jeka, ojciec Józefa, był w latach 1918–1920 działaczem Zachodniej Straży Obywatelskiej w powiecie morskim, a podczas II wojny światowej członkiem Organizacji Wojskowej Pomorza. Dwaj bracia Józefa, Alfons i Stanisław, należeli do TOW Gryf Pomorski. Józef Jeka po ukończeniu szkoły powszechnej w Wejherowie wstąpił do tamtejszego Państwowego Gimnazjum im. Króla Jana Sobieskiego. Edukację przerwał po ukończeniu siedmiu klas.

czytaj całość »
Niezłomny Kapłan - Król Kaszubów 0
Niezłomny Kapłan - Król Kaszubów

Król Kaszubów

Niezłomny Kapłan

3 kwietnia 2018 roku minęła 104 rocznica urodzin ks. prałata dr. Hilarego Jastaka. Od jego śmierci minęło już osiemnaście lat. Miasto Gdynia i gdynianie nie zapomnieli o tej ciekawej i zasłużonej postaci.


Młodość

Hilary Jastak urodził się 3 kwietnia 1914 roku w Kościerzynie w rodzinie Marii i Jakuba Jastaków. Był najmłodszym z szesnaściorga dzieci. Ojciec Hilarego był postacią niezwykle znaną w tym mieście, w czasach zaboru pruskiego należał do aktywnych działaczy propolskich, w okresie I wojny światowej zasiadał w Radzie Miejskiej Kościerzyny z listy polskiej, a w międzywojniu był początkowo przewodniczącym Rady, a późniejszym czasie burmistrzem Kościerzyny. Matka Hilarego zmarła, gdy jej syn miał siedem lat. Za sprawą działalności społecznej i politycznej swego ojca, młody Hilary miał okazję częstych spotkań z wieloma działaczami i literatami kaszubsko-pomorskimi, którzy często odwiedzali kościerski dom Jastaków, byli to m.in. Antoni Abraham, Tomasz Rogala, biskup Konstantyn Dominik, ks. Kazimierz Bieszk, ks. Józef Wrycza, redaktor Władysław Kulerski, Izydor i Teodora Gulgowscy oraz mający ogromny wpływ na powołanie do kapłaństwa – ks. Leon Heyke, będący także jego nauczycielem. W Kościerzynie Hilary Jastak ukończył Szkołę Powszechną przy Seminarium Nauczycielskim oraz Gimnazjum Męskie w Chełmnie.

czytaj całość »
Wiôldżi tidzéń i Jastrë 0
Wiôldżi tidzéń i Jastrë

Rok obrzędowy na Kaszubach

Wiôldżi tidzéń i Jastrë

 

Wielki tydzień to najważniejszy czas Wielkiego Postu. Rozpoczyna go Niedzela Palmowô (Niedziela Palmowa), będąca pamiątką po triumfalnym powitaniu Chrystusa w Jerozolimie. W ówczesnych czasach, z dala od kaszubskiej ziemi, witano Jezusa palmowymi liśćmi.

Na Kaszubach oraz w wielu innych miejscach w Polsce na pamiątkę tego zdarzenia do dziś, palmy zastępowane są gałązkami kwitnącej wierzbiny i gałązkami bukszpanu. Stąd inne nazwy określające Niedzielę Palmową tj. Niedzela Kwietnô (Niedziela Kwietna) lub Niedzela Wierzbnô (Niedziela Wierzbna).

Dawnym zwyczajem było niegdyś odwiedzanie tego dnia przez kaszubskich gospodarzy swych sąsiadów i lekkie uderzanie rózgą palmową wraz ze słowami: wierzba bije, jô nie bije. Za tidzéń wiôldżi dzéń, za nocë trzë i trzë są Jastrë (wierzba bije, ja nie biję. Za tydzień wielki dzień, za noce trzy i trzy jest Wielkanoc).

Poświęcone wiązki wierzbinowych witek zwane palmami przez długi czas zdobiły wejścia do domostw, stajni. Zawieszane były nawet nad pszczelimi ulami. Służyły do wypędzania bydła na pierwszy wiosenny wypas. Według wierzeń, młode pędy wierzbiny miały zapewnić zdrowie i żywotność. W pradawnych zwyczajach przypisuje się im moc magiczną, ochronną i leczniczą. Podczas burzy spalano ukwiecone witki, wierząc że jak daleko sięga ich dym, piorun nie ma tam dostępu. Posiekane lub sproszkowane bazie mieszano także z ziarnem siewnym w celu uzyskania dobrych plonów.

czytaj całość »
Mistrz reportażu 0
Mistrz reportażu

Wejherowski Gryf Literacki

Mistrz reportażu

 

15 marca 2018 roku w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Aleksandra Majkowskiego w Wejherowie, podczas uroczystej gali wręczono nagrodę „Gryf Literacki 2017”. Do tegorocznego konkursu zgłoszonych zostało aż 36 publikacji związanych z powiatem wejherowskim. Nagrodzona została książka „Drogą Do Nieba Śladami Remusa” Edmunda Szczesiaka. Wyróżnione zostały dodatkowo publikacje: „Rómka & Tómka przecywiónka: felietónë pòzebróné” Tomasza Fopke i Romana Drzeżdżona, a także fabularyzowany komiks historyczny „Las Piaśnicki” Tomasza Meringa.

Podczas uroczystej gali, fragmenty nagrodzonych utworów odczytali członkowie bibliotecznej grupy teatralnej „Errata”. Miałem także zaszczyt zaprezentować wykład laudacyjny. Edmund Szczesiak to mój dawny szef z „Pomeranii”, przyjaciel i niedościgniony mistrz reportażu.

Zachęcam do zapoznania się z treścią wygłoszonej laudacji.

czytaj całość »
Ormuzdowe Skry 2017 0
Ormuzdowe Skry 2017

Nagrody miesięcznika "Pomerania"

Ormuzdowe Skry 2017

23 lutego 2018 roku w Ratuszu Staromiejskim w Gdańsku odbyła się gala wręczenia Skier Ormuzdowych 2017. Nagrody te są przyznawane od 1985 roku przez Kolegium Redakcyjne i zespół redakcyjny „Pomeranii” za szerzenie wartości zasługujących na publiczne uznanie, pasje twórcze, propagowanie kultury kaszubskiej i pomorskiej oraz społeczne inicjatywy w dziedzinie kultury. Ormuzdowa skra to coś więcej niż zwykła nagroda. Każdy kto przeczytał arcydzieło literatury kaszubskiej Żëcé i przigodë Remusa, ten wie co mam na myśli. Miałem przyjemność poprowadzić tę uroczystość wspólnie z Drëchną z Czerska – Aleksandrą Dzięcielską-Jasnoch.

czytaj całość »
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl