Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu. Działalność gospodarcza Stanisława Sikorskiego w okresie zaboru pruskiego

Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu. Działalność gospodarcza Stanisława Sikorskiego w okresie zaboru pruskiego

Publikacja historyczna ukazująca znaczenie inicjatyw ekonomicznych jako formy oporu wobec germanizacji w XIX wieku. Książka koncentruje się na postaci Stanisława Sikorskiego – przedsiębiorcy i działacza społecznego, który poprzez rozwój działalności gospodarczej wspierał polską ludność Pomorza w warunkach politycznej i kulturowej presji ze strony państwa pruskiego.

Autor przedstawia ideę pracy organicznej jako strategii wzmacniania narodu nie poprzez walkę zbrojną, lecz przez rozwój edukacji, handlu, rolnictwa i instytucji finansowych. Szczegółowo analizuje przedsięwzięcia Sikorskiego – jego udział w tworzeniu polskich przedsiębiorstw, inicjatyw spółdzielczych oraz działań wspierających lokalną społeczność. Ukazuje także szerszy kontekst społeczno-gospodarczy Pomorza, mechanizmy polityki pruskiej oraz reakcje polskich elit.

Publikacja ma charakter naukowy, oparty na źródłach archiwalnych i analizie historycznej, a jednocześnie stanowi ważny głos w badaniach nad rolą gospodarki w podtrzymywaniu tożsamości narodowej. To wartościowa lektura dla osób zainteresowanych historią Polski pod zaborami, regionalnymi dziejami Pomorza oraz zagadnieniem pracy organicznej jako formy społecznego oporu.

Tekst wprowadzający autorstwa Cezarego Obrachta-Prondzyńskiego stanowi syntetyczną prezentację dorobku naukowego prof. Józefa Borzyszkowskiego oraz kontekstu powstania drugiego wydania pracy Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu. Publikacja wpisuje się w jubileusz 80-lecia autora oraz 50-lecia obrony jego doktoratu, poświęconego działalności gospodarczej Stanisława Sikorskiego w okresie zaboru pruskiego.

Wstęp ukazuje prof. Borzyszkowskiego jako wybitnego historyka XIX i XX wieku, specjalizującego się w dziejach Pomorza i Kaszub, którego dorobek obejmuje liczne monografie, artykuły naukowe oraz prace edytorskie. Podkreślona zostaje jego wieloletnia działalność akademicka na Uniwersytecie Gdańskim, a także znacząca rola w organizacji życia naukowego i społecznego, m.in. poprzez inicjowanie i współtworzenie instytucji naukowych oraz udział w gremiach eksperckich.

Szczególną uwagę poświęcono jego aktywności badawczej po przejściu na emeryturę, w tym kierowaniu projektem Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki oraz współautorstwu wielotomowej syntezy Historia Kaszubów w dziejach Pomorza. Dorobek ten został uhonorowany licznymi nagrodami i wyróżnieniami naukowymi oraz państwowymi.

W tekście wskazano również na znaczenie wznowienia monografii o Stanisławie Sikorskim, które zostało zaktualizowane pod względem redakcyjnym, uzupełnione o nowe indeksy, ilustracje oraz materiały źródłowe, w tym recenzje doktorskie i wydawnicze. Podkreślono trwałą wartość poznawczą i metodologiczną pracy, istotnej dla badań nad procesami modernizacyjnymi, gospodarką ziemiańską oraz ruchem organicznikowskim na Pomorzu w XIX i na początku XX wieku.

Publikacja zachowuje znaczenie jako kluczowe opracowanie dla studiów nad historią regionu kaszubsko-pomorskiego oraz przemian społeczno-gospodarczych w okresie zaboru pruskiego.

SPIS TREŚCI

Cezary Obracht-Prondzyński
Słowo wstępne

JÓZEF BORZYSZKOWSKI
Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu.
Działalność gospodarcza Stanisława Sikorskiego
w okresie zaboru pruskiego

Wstęp 

Rozdział I
Rozwój gospodarki rolnej w majątkach Stanisława Sikorskiego

Rozwój rolnictwa Pomorza Gdańskiego na przełomie XIX i XX w.
Rejonizacja w rolnictwie regionu a położenie majątków Sikorskiego
Gospodarka w Wielkich Chełmach 
Gospodarka w Mileszewach 
Gospodarka w Rakowicach 
Dzierżawa Czekanowa 
Wielkie Chełmy a Mileszewy i Rakowice 

Rozdział II
Obrót kapitałem i jego źródła

Kapitał ziemiański w przemyśle Wielkopolski i Prus Zachodnich 
Źródła kapitałów Sikorskiego 
Miejsca i wielkość kapitałów lokowanych przez Sikorskiego poza rolnictwem 
Udział Sikorskiego w spółce Holzindustrie Hermann Schütt w Czersku 
Kapitały Sikorskiego w prywatnych przedsiębiorstwach handlowych 
Próby spekulacji giełdowych

 
Rozdział III
Działalność Stanisława Sikorskiego w polskich spółkach zarobkowych i gospodarczych

Miejsce działalności gospodarczej w programie prac organizacyjnych i rozwój polskich spółek zarobkowych w zaborze pruskim 
Bank Ludowy w Brusach 
„Kupiec” w Brusach 
„Bazar” w Brusach 
„Rolnik” w Pelplinie
Działalność „Rolników” a hasło „Swój do swego” w pojęciu Sikorskiego
„Ceres” w Brusach 
Związek Ziemian w Poznaniu 
Sikorski a Związek Spółek Zarobkowych i Gospodarczych w Poznaniu 
Działalność kulturalno-oświatowa i polityczna Sikorskiego 
Zakończenie 
Wykaz skrótów 
Zusammenfassung 
Indeks nazwisk 

Recenzje doktorskie 
Recenzje wydawnicze 

Posłowie