Z Sybiru do Lëżëna. Opowieść z lat 1914–1920

Z Sybiru do Lëżëna. Opowieść z lat 1914–1920

Z Sybiru do Lëżëna to poruszająca opowieść Stefana Fikusa osadzona w burzliwych latach 1914–1920 — czasie wielkich przemian, wojny, niepokoju społecznego i walki o przetrwanie. Autor prowadzi czytelnika przez wydarzenia pierwszej wojny światowej, ukazując je z perspektywy zwykłych ludzi, których życie zostało gwałtownie zmienione przez polityczne decyzje, konflikty narodowe i dramatyczne losy całych rodzin.

Książka przywołuje atmosferę początku XX wieku: narastające napięcia między państwami, wyścig zbrojeń, społeczne niepokoje oraz cierpienie robotników, żołnierzy i mieszkańców ziem uwikłanych w wojenną zawieruchę. To historia o przemocy wielkiej polityki, ale także o ludzkiej wytrwałości, pamięci, przywiązaniu do rodzinnych stron i nadziei na powrót.

Szczególną wartością publikacji jest jej kaszubski charakter. Opowieść została opracowana z troską o język, lokalną pamięć i dziedzictwo regionu. Tytułowe Lëżëno staje się symbolem domu, tożsamości i miejsca, do którego prowadzi długa, trudna droga przez doświadczenia wojny, zesłania i historycznych przełomów.

Publikacja ukazała się jako 14. tom serii Biblioteka Kaszubska, wydawanej przez Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej. To książka dla czytelników zainteresowanych historią Kaszub, losami mieszkańców Pomorza, literaturą regionalną oraz pamięcią o wydarzeniach, które ukształtowały życie wielu rodzin w pierwszych dekadach XX wieku.

Fragment książki: 

Rok 1914 rozpoczął się jakoś dziwnie niepokojąco. Na całym świecie społeczność ludzka drżała i buntowała się przeciwko przemocy i uciskowi. Narody, jakby obłędem pędzie dążyły do wielkich zbrojeń, podejmując między sobą wyścig. Na gwałt powstawały nowe fabryki zbrojeniowe, rozbudowywano fabryki amunicji, ulepszano system zbrojeniowy, wymyślano coraz to skuteczniejsze i silniejsze środki do uśmiercania ludzi. Przeznaczano ogromne środki finansowe na realizację tych planów, podczas gdy lud pracujący musiał zaciskać coraz bardziej pasa, licząc się z wydatkowanym groszem. Władcy, rządy, fabryki, każde urządzenie, czy to zbrojeniowe, czy pokojowe, dawały ludziom pracę i chleb. Jednak to ich nie zadowalało. Związki robotnicze przeczuwały, że każdy wyścig zbrojeniowy, każda nowa technika z tym związana, prowadzi do napięć i do nowych wojen, do wojny straszliwszych niż te dotychczasowe.

Zdawano sobie sprawę, że każda wojna ma niekorzystny wpływ na robotnika. Wywołuje falę zniszczeń, krzywd i cierpienia. Wiedziano również, że każda wojna stanowi dobry interes dla fabrykantów, bogatych ziemianów, którzy posiadają ogromne korzyści finansowe. A robotnik, w czasie wojny żołnierz, był tylko narzędziem w rękach bogaczy i ponosił wszelkie konsekwencje wojennych wydarzeń. On cierpiał, umierał, on się wykrwawiał i jedynie on był pastwą każdej wojny. Dla niego te ostatnie lata przed tym dziwnym rokiem 1914 miały w sobie wiele niepokoju o ten pełny wydarzeń na tle politycznym i społecznym.

Rządy poszczególnych państw pragnęły utrzymać spokój w swoich krajach naruszanych strajkami, buntami niezadowoleniem klasy robotniczej.

Jeszcze na wiele lat przed rokiem 1914 poszczególne państwa zbroiły się, budując silne armie. Uciskane kraje zaczęły domagać się wolności, żądały swoich własnych granic państwowych oraz sprawiedliwego rozprawienia się z najeźdźcą, który zagarnął ich kraje. Szczególnie niepokojący był stan na Bałkanach, gdzie wiecznie wrzało. Uciskane narody — serbskie, chorwackie i macedońskie — dążyły do odzyskania wolności i odbudowy swych krajów. Na zachodzie, na skutek przegranej wojny francuskiej w 1871 roku, zajęcia Lotaryngii i Alzacji przez Niemcy, naród francuski dążył po prostu do wojny, chcąc naturalnie wmieszać w to inne państwa ościenne. Anglię i Rosję, bo sama Francja nie była zdolna do rozprawienia się z potęgą niemiecką. Również carska Rosja zazdrosnym okiem patrzyła na rozwijającą się potęgę cesarskich Niemiec i Austro-Węgier, które coraz bardziej…