Acta Cassubiana t. 27

Acta Cassubiana t. 27

Od początku, gdy powstawał Instytut Kaszubski, myślano o powołaniu do życia własnego pisma naukowego, które mogłoby stać się miejscem prezentowania wyników badań dotyczących kwestii kaszubskich i pomorskich. Wstępna dyskusja nad planowanym czasopismem naukowym, jego profilem oraz tytułem, odbyła się już podczas pierwszego zebrania Zarządu, czyli 3 marca 1997 r. Podczas następnego spotkania - 14 kwietnia - przesądzono, że będzie ono nosił tytuł Acta Cassubiana.

Zaczął się mozolny proces tworzenia pisma. Uznano, że redakcję będzie stanowić każdorazowy zarząd Instytutu, a na jej czele stać będzie prezes. Przyjęto też, że będzie to rocznik o szerokim, interdyscyplinarnym charakterze, prezentujący artykuły autorów z różnych dyscyplin i ośrodków naukowych, także spoza Polski. Uznano również, że ważnym zadaniem będzie publikowanie tekstów naukowych w języku kaszubskim.

Po ponad rocznych przygotowaniach pierwszy tom Acta Cassubiana ukazał się w 1999 roku. Zaproponowany w nim podział na poszczególne części przyjął się i obowiązuje do dziś. W każdym numerze znajdują się następujące działy: 

      - Studia i materiały,
      - Refleksje i syntezy uczonych,
      - Materiały źródłowe,
      - Recenzje i omówienia (od początku ukazują się tu także Noty wydawnicze
        rejestrujące najważniejszą literaturę kaszubo- i pomorzoznawczą), 
      - Kronika naukowa oraz dział wspomnieniowy Pro memoria.

SPIS TREŚCI

Część I
STUDIA I MATERIAŁY

Rafał Szeptyński (Kraków)
Chronologia kaszubskiej zmiany ë < i, y, ü 

Jan Wołucki (Bagsværd, Dania)
Puck i jego nowe gniazdo etymologiczne

Miloš Řeznik (Chemnitz, Niemcy)
Gdzie dom jest mój? Paralele ojczyzn i czeska inspiracja Franciszka
Sędzickiego

Andrzej Gąsiorowski (Gdańsk)
Rozważania wokół radiostacji i łączności radiowej TOW „Gryf Pomorski” 

Marek Sass (Gostycyn)
Ks. Józef Bruski (1912–1984) a problemy codziennego duszpasterstwa
na Pomorzu w latach PRL 

Jan Hlebowicz (Gdańsk)
„Solidarność”, robotnicy i Kaszubi w badaniach Marka Latoszka
(1936–2015) 

Część II
REFLEKSJE I SYNTEZY UCZONYCH

Krzysztof R. Prokop (Kraków)
Dziewięćsetlecie diecezji włocławskiej – stulecie (archi)diecezji gdańskiej
(Refleksje na okoliczność rocznic Kościoła katolickiego na Pomorzu
Nadwiślańskim) 

Część III
MATERIAŁY ŹRÓDŁOWE

Józef Borzyszkowski (Gdańsk)
Relacja dr Heidi Adele Albrecht z podróży do Polski, Gdańska i na Kaszuby
w 1985 roku 

Reisebericht von Heidi Adele Albrecht aus der Reise nach Polen, Danzig
und in die Kaschubei im Jahre 1985 

Heidi Adele Albrecht
Podróż do Polski – 14 do 21 sierpnia 1985 r. 
Polen – Reise – 14. bis 21. August 1985

Część IV
RECENZJE, OMÓWIENIA I NOTY BIBLIOGRAFICZNE

Krzysztof R. Prokop (Kraków)
Marcin Kromer, Apologetyka. Z łacińskiego wydania pod tytułem „Monachus”,
u Materna Cholina w Kolonii 1568 roku, na język polski przełożył biskup
Julian Wojtkowski, Olsztyn 2025, ss. 752 

Krzysztof R. Prokop (Kraków)
Danuta Quirini-Popławska, Spis studentów pochodzących z terenów dawnej
Korony i Litwy w Uniwersytecie Padewskim w XVI wieku, Towarzystwo
Wydawnicze „Historia Iagellonica”, Kraków 2024, ss. 182

Krzysztof R. Prokop (Kraków)
Brandenburgisches Klosterbuch. Handbuch der Klöster, Stifte und Kommenden
bis zur Mitte des 16. Jahrhunderts, t. 1–2, hrsg. von Heinz-Dieter Heimann,
Klaus Neitmann, Winfried Schich (mit Martin Bauch, Ellen Franke,
Christian Gahlbeck, Christian Popp, Peter Riedel), Be-Bra Wissenschaft
Verlag GmbH, Berlin 2010², ss. 1484 (liczne ilustracje)

Mecklenburgisches Klosterbuch. Handbuch der Klöster, Stifte, Kommenden
und Priorien (10./11.–16. Jahrhundert), t. 1–2, hrsg. von Wolfgang Huschner,
Ernst Münch, Cornelia Neustadt, Wolfgang Eric Wagner, Hinstorff
Verlag GmbH, Rostock 2016, ss. 1482 (liczne ilustracje)

Klosterbuch Schleswig-Holstein und Hamburg. Klöster, Stifte und Konvente
von den Anfängen bis zur Reformation, t. 1–2, hrsg. von Oliver Auge,
Katja Hillebrand, Verlag Schnell & Steiner GmbH, Regensburg 2019,
ss. 792 + 808 (liczne ilustracje)

Sächsisches Klosterbuch. Die mittelalterlichen Klöster, Stifte und Kommenden
im Gebiet des Freistaates Sachsen, t. 1–3, hrsg. von Enno Bünz, Sabine
Zinsmeyer, Dirk Martin Mütze, Christian Schuffels, Alexander Sembdner,
Leipziger Universitätsverlag, Leipzig 2025, ss. CXLIV + VIII + VIII + 1836
(liczne ilustracje)

Krzysztof R. Prokop (Kraków)
Diariusze profesorów Uniwersytetu Krakowskiego Mikołaja z Szadka i Marcina
Glicjusza z Pilzna z lat 1555–1591 (B Cim. 8420), wyd. Dawid Machaj
i Maciej Zdanek (Folia Iagellonica, Fontes, t. 39), Polskie Towarzystwo
Historyczne – Societas Vistulana, Kraków 2024, ss. XXIV + 300

Józef Borzyszkowski (Gdańsk)
Jan Chłosta, Księża katoliccy na polskiej Warmii w latach 1922–1939,
wyd. Dramiński – Fundacja Ochrony Dziedzictwa Techniki Rolniczej
Warmii i Mazur, Szabruk, Olsztyn 2025

Józef Borzyszkowski (Gdańsk)
Konrad Kaczmarek, W 80 lat dookoła Rolniczaka. Historia Państwowego
Technikum Rolniczego w Złotowie, Wydawca: Stowarzyszenie Absolwentów
Zespołu Szkół Rolniczych w Złotowie, Złotów 2025

Józef Borzyszkowski (Gdańsk)
Ryszard Ronczewski, Pisane na marginesie czasu, Wydawca: Emplus
Communications, Bowen Island, British Columbia, Canada 2025 

Józef Borzyszkowski (Gdańsk)
Tadeusz Oracki, Posłowie polscy do sejmu pruskiego i parlamentu niemieckiego
1848–1928. Słownik biograficzny, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2024

Leszek Molendowski (Gdańsk)
Noty wydawnicze 2025

Część V
KRONIKA NAUKOWA

Joanna Ginter
Sprawozdanie z działalności Instytutu Kaszubskiego w 2025 roku 

Cezary Obracht-Prondzyński
Dwie refleksje obywatelskie

Cezary Obracht-Prondzyński
Głos podczas posiedzenia Sejmowej Komisji Kultury, 12 września 2025 r. 

Cezary Obracht-Prondzyński
Etos kaszubskiej edukacji – wyzwania, zobowiązania i potencjały 

Część VI
PRO MEMORIA

Józef Borzyszkowski
Edwin Stosik (1927–2024) – wspaniały nauczyciel, wychowawca,
dyr. Liceum Pedagogicznego w Kościerzynie 

Józef Borzyszkowski
Stanisław Frymark (1972–2025) – twórca Zòmku Zabòrsczégò w Kaszubie,
tłumacz literatury kaszubskiej na język angielski, człowiek wielu pasji 

Józef Borzyszkowski
Jerzy Pasiński (1947–2025) – prezydent miasta Gdańska, prezes Międzynarodowych Targów Gdańskich i inicjator Jarmarku Dominikańskiego 

Józef Borzyszkowski
Ks. Michał Franciszek Czajkowski (1934–2025) – profesor nauk teologicznych, biblista i ekumenista, b. współprzewodniczący Polskiej Rady Chrześcijan i Żydów

Józef Borzyszkowski
Piotr Kowalik (1939–2025) prof. dr hab., b. kierownik Katedry Inżynierii Sanitarnej PG, członek korespondent PAN i rzeczywisty Instytutu Kaszubskiego

Józef Borzyszkowski
Barbara Szczepuła-Ponikowska (1943–2025) – dziennikarka, pisarka 

Józef Borzyszkowski
O. Stefan Wroż (1938–2025) – polski werbista z Kaszub, misjonarz w Indonezji