Muzeum Stutthof w Sztutowie. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1939-1945)

Archeologia w Miejscach Pamięci. Prace archeologiczne a nielegalne poszukiwania. Przestępczość wobec dziedzictwa archeologicznego oraz martyrologicznego

Przejdź do sekcji Opinie

Przejdź do pełnego opisu

42,00 zł

Ilość

szt.

Dostępność:

na wyczerpaniu

Dostawa

od 0,00 zł - ODBIÓR OSOBISTY

Czas wysyłki: 1 dzień

Opis

Archeologia w Miejscach Pamięci. Prace archeologiczne a nielegalne poszukiwania. Przestępczość wobec dziedzictwa archeologicznego oraz martyrologicznego

Wydawnictwo jest efektem konferencji pt. „Archeologia w Miejscach Pamięci. Prace Archeologiczne a nielegalne poszukiwania. Przestępczość wobec dziedzictwa kulturowego oraz martyrologicznego”. Wydawnictwo omawia zagadnienia z zakresu praktyki archeologicznej, kwestii dotyczących prawa oraz zagrożeń wobec dziedzictwa archeologicznego i martyrologicznego, a także – co istotne, dla nas muzealników, opiekunów miejsc pamięci – porusza tematy dotyczące powinności etycznych. W tomie zawartych jest 13 artykułów, podzielonych na trzy rozdziały: I. Prace archeologiczne na terenie Miejsc Pamięci, II. Prawne aspekty prac archeologicznych a przestępczość wobec dziedzictwa archeologicznego oraz martyrologicznego, III. Etyczne aspekty prowadzenia prac archeologicznych na terenie Miejsc Pamięci. Jako opiekunowie miejsc pamięci dzielimy się z Państwem naszymi rozterkami. Publikacja ta ma pomóc w zrozumieniu, jak złożone jest zorganizowanie badań archeologicznych na tak szczególnych terenach, ich świadoma realizacja oraz przeprowadzenie zgodnie z prawem i zasadami etyki zawodowej.

Spis treści

Wstęp — 7

Słowo od redaktora — 9

I. Prace archeologiczne na terenie Miejsc Pamięci

Aleksander Kwapiński, Mirosław Piskorski, Wojciech Molski, Poszukiwania zabytków pod nadzorem archeologicznym na terenie dawnego niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego i zagłady Stutthof — 17

Wojciech Molski, KL Stutthof, system obrony Mierzei Wiślanej w latach 1943–1945, w relacjach mieszkańców w korelacji z obserwacją terenu oraz wynikami prac poszukiwawczych pod nadzorem archeologicznym prowadzonymi na terenie dawnego KL Stutthof — 29

Ewa Koper, Badania archeologiczne na terenie byłego niemieckiego nazistowskiego obozu zagłady w Bełżcu — 41

Marta Śmietana, Kamil Karski, Uwagi i refleksje na marginesie badań archeologicznych na terenie obozu pracy przymusowej i koncentracyjnego Plaszow w Krakowie — 55

Wiesława Zlot, Muzealia pozyskane z terenu byłego obozu zagłady w Sobiborze — ochrona zabytków archeologicznych — 71

II. Prawne aspekty prac archeologicznych a przestępczość wobec dziedzictwa archeologicznego oraz martyrologicznego

Agnieszka Kowalska, Prawna ochrona stanowisk archeologicznych w świetle przepisów Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami — 87

Maciej Trzciński, Ochrona prawna dziedzictwa martyrologicznego — między teorią a rzeczywistością — 99

Adam Grajewski, Zagrożenia przestępczością na terenie miejsc pamięci ujęte w świetle prawa — 121

Olgierd Jakubowski, Przestępstwa i inne zjawiska zagrażające dziedzictwu martyrologicznemu związanemu z Holokaustem — 131

Marcin Sabaciński, Nielegalne poszukiwania zabytków jako zagrożenie dla dziedzictwa miejsc pamięci — 145

III. Etyczne aspekty prowadzenia prac archeologicznych na terenie Miejsc Pamięci

Anna Ziółkowska, Etyczne i organizacyjne aspekty badań archeologicznych prowadzonych na terenie byłego niemieckiego obozu zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem — 161

Piotr Tarnowski, Archeologiczne prace poszukiwawcze w miejscu pamięci. Etyka, potrzeba, zagrożenia — 177

Elżbieta Cajzer, Archeologia Miejsc Pamięci — 185

Fragment książki:

Wstęp

Około 100 ha lasu położonego między Sztutowem i Stegną to teren byłego niemieckiego obozu koncentracyjnego Stutthof, który znajduje się poza obszarem upamiętnienia, czyli współczesnego Muzeum Stutthof w Sztutowie. Na tym terenie, do roku 2015, nie prowadzono badań archeologicznych ani prac poszukiwawczych pod nadzorem archeologicznym. Historyczne obiekty zostały planowo rozebrane, a to, co pozostało, rozszabrowano. Co uznano za zbędne, porzucono lub celowo zakopano. Resztę zrobił czas i przyroda.

Ziemia odzywała się od dawna i pojedyncze przedmioty, wśród nich te będące dokumentem prowadzonej w obozie eksterminacji, trafiały do zbiorów muzeum. Jednak niezmiennie niepokój budziła świadomość, że poza zasięgiem naszego wzroku mogą się odbywać nielegalne poszukiwania, stanowiące przestępczość przeciwko dobrom kultury. Prawdopodobnie właśnie takie nielegalne postępowanie doprowadziło do ujawnienia dużego depozytu szczątków obuwia w roku 2015. Szereg czynników: skala odkrycia, zainteresowanie opinii publicznej, które prowadziło do częstszego eksplorowania terenów leśnych, brak możliwości zabezpieczenia znaleziska przez formalnych właścicieli gruntów, a przede wszystkim świadomość zespołu Muzeum Stutthof w Sztutowie spowodowały powzięcie zdecydowanych działań naszej strony.

Czy byliśmy na to przygotowani? Odpowiedź nie jest jednoznaczna, ale z pewnością wiele się nauczyliśmy i tą wiedzą dzieliliśmy się, organizując dla szerokiej publiczności wystawy pod flagowym tytułem „Odezwała się ziemia”, prelekcje popularnonaukowe mające charakter sprawozdawczy oraz popularyzujący świadomość dotyczącą ochrony dziedzictwa kulturowego. Konferencja naukowa pt. „Archeologia w Miejscach Pamięci. Prace archeologiczne a nielegalne poszukiwania. Przestępczość wobec dziedzictwa kulturowego oraz martyrologicznego”, została zorganizowana 8 listopada 2018 r. w siedzibie Muzeum Stutthof w Sztutowie, we współpracy z Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków w Gdańsku. Objęta była honorowym patronatem Generalnego Konserwatora Zabytków. Spotkanie stanowiło płaszczyznę do dyskusji dla specjalistów, jak również było miejscem otwartego recenzowania naszych działań. Konferencja zgromadziła ekspertów, łącząc wiedzę i doświadczenie osób zajmujących się zawodowo ochroną i zachowaniem dziedzictwa kulturowego z doświadczeniem i problemami bezpośrednich opiekunów miejsc pamięci. W obradach wzięło udział szesnastu prelegentów, przedstawiciele ośrodków akademickich oraz organów ścigania, archeolodzy, muzealnicy, konserwatorzy, wojskowi, studenci, przewodnicy i pasjonaci. Konferencja była również przestrzenią dla dyskusji ze środowiskiem poszukiwaczy. Cieszy nas, że Ci, którzy uczestniczyli w tych wydarzeniach, wspierali nas konstruktywnie.

Efekt konferencji to publikacja omawiająca zagadnienia z zakresu praktyki archeologicznej, kwestii dotyczących prawa oraz zagrożeń wobec dziedzictwa archeologicznego i martyrologicznego, a także — co istotne dla nas muzealników, opiekunów miejsc pamięci — poruszająca tematy dotyczące powinności etycznych. Zarówno konferencja, jak i oddane w Państwa ręce wydawnictwo ma charakter przyczynkowy. Staraliśmy się pokazać, że z pozoru różne światy — powinności prawne wskazywane przez ustawodawców a proza dnia codziennego pracy z materią niezwykle trudną, z ograniczeniami wynikającymi z kwestii budżetowych, lokalowych i terenowych — muszą i mogą współdziałać. Traktujemy przedstawienie perspektywy specjalistów różnych dziedzin, których łączy dziedzictwo kulturowe jako rozpoczęcie dyskusji w kwestiach związanych z ochroną stanowisk archeologicznych będących miejscami pamięci, a przede wszystkim w aspektach etyki zawodowej, potrzeb badawczych i zagrożeń wynikających z działalności na tych terenach nieuprawnionych osób.

Jako opiekunowie miejsc pamięci dzielimy się z Państwem naszymi rozterkami. Publikacja ta ma pomóc w zrozumieniu, jak złożone jest zorganizowanie badań archeologicznych na tak szczególnych terenach, ich świadoma realizacja oraz przeprowadzenie zgodnie z prawem i zasadami etyki zawodowej. Liczymy, że mając wsparcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytków, Narodowego Instytutu Dziedzictwa, organów ścigania i jednostek akademickich, jesteśmy na dobrej drodze do wypracowania rozwiązania sprzyjającego zachowaniu i ochronie dziedzictwa kulturowego, za które odpowiadamy.

Piotr Tarnowski
Dyrektor Muzeum Stutthof w Sztutowie
Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny
i zagłady /1939–1945/