HAFT WDZYDZKI

Haft wdzydzki – jedna z najstarszych szkół haftu kaszubskiego

Haft wdzydzki zajmuje szczególne miejsce w historii kaszubskiego hafciarstwa. Początki szkoły wdzydzkiej sięgają początku XX wieku i związane są przede wszystkim z działalnością Teodory i Izydora Gulgowskich we Wdzydzach. Ich praca przyczyniła się do zachowania, rozwoju i popularyzacji miejscowego rękodzieła, które z czasem stało się ważnym elementem dziedzictwa kulturowego Kaszub.

Rozwijające się hafciarstwo miało również znaczenie ekonomiczne. W wykonywanie haftów angażowały się miejscowe kobiety, dla których sprzedaż prac stanowiła dodatkowe źródło dochodu. Po zahamowaniu rozwoju tej działalności podczas I wojny światowej jej ponowny rozkwit nastąpił w latach 20. XX wieku. Tradycję kultywowano nie tylko we Wdzydzach, lecz także w okolicznych miejscowościach.

Czym wyróżnia się haft wdzydzki?

Jedną z najważniejszych cech haftu wdzydzkiego jest rozbudowana kolorystyka. W kompozycjach występuje szeroka gama barw i ich odcieni, w tym charakterystyczne tony pomarańczowe, brązowe, morelowe i pastelowe. Bogactwo kolorystyczne stanowi jeden z elementów pozwalających odróżnić wzornictwo wdzydzkie od innych szkół haftu kaszubskiego.

Charakterystyczne są również rozbudowane ornamenty roślinne. W repertuarze wzorów wdzydzkich występują m.in. tulipany, bławatki, makówki, szyszki, motywy cebuli oraz słoneczka z liśćmi. Poszczególne elementy łączone są w dekoracyjne kompozycje charakterystyczne dla szkoły wdzydzkiej.

Szkoła wdzydzka a inne odmiany haftu kaszubskiego

Szkoła wdzydzka należy do najstarszych ukształtowanych tradycji wielobarwnego haftu kaszubskiego i zajmuje ważne miejsce w historii rozwoju regionalnego hafciarstwa.

Różnorodność kaszubskich szkół pokazuje jednocześnie, że haft kaszubski nie tworzy jednego, uniwersalnego wzorca. Poszczególne odmiany różnią się kolorystyką, repertuarem ornamentów oraz sposobem komponowania motywów. Szkoła wdzydzka jest jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów tej różnorodności.

Haft wdzydzki na serwetach, obrusach i tekstyliach

Tradycyjne wzory szkoły wdzydzkiej wykorzystywane są przede wszystkim w hafciarstwie i rękodziele. Charakterystyczne ornamenty mogą pojawiać się na serwetach, obrusach i innych tekstyliach, pozwalając zachować tradycyjną formę wykorzystania wzorów wdzydzkich.

Obok wyrobów rzeczywiście haftowanych dostępne mogą być także produkty, na których ornamenty inspirowane haftem wdzydzkim zostały wykonane innymi technikami. Przy wyborze konkretnego produktu warto więc zwrócić uwagę na opis sposobu jego wykonania.

Produkty ze wzorami haftu wdzydzkiego

Wzory wdzydzkie są obecne również na współczesnych przedmiotach. Motywy inspirowane tą szkołą mogą zdobić ceramikę i porcelanę, artykuły papiernicze, dekoracje, odzież, dodatki oraz różnego rodzaju regionalne upominki.

Takie wykorzystanie ornamentyki pozwala przenosić charakterystyczne wzornictwo szkoły wdzydzkiej na przedmioty codziennego użytku bez utożsamiania każdego produktu ze wzorem regionalnym z tradycyjnie wykonanym haftem.

Wzory wdzydzkie we współczesnym wzornictwie kaszubskim

Kaszubskie wzory wdzydzkie są częścią dziedzictwa kulturowego regionu i świadectwem działalności kolejnych pokoleń hafciarek oraz osób zaangażowanych w zachowanie miejscowego rękodzieła. Współcześnie ich ornamentyka funkcjonuje zarówno w tradycyjnym hafciarstwie, jak i na produktach wykorzystujących regionalne motywy.

Haft wdzydzki stanowi część szerszej tradycji haftu kaszubskiego, obejmującej różne szkoły, odmiany, zestawy barw i charakterystyczne ornamenty. Poznanie wzornictwa wdzydzkiego pozwala lepiej dostrzec różnorodność kaszubskiego dziedzictwa hafciarskiego.