Słowińcy w oczach... niemieckich pastorów końca XVIII i początku XIX wieku

Słowińcy w oczach... niemieckich pastorów końca XVIII i początku XIX wieku

Słowińcy w oczach... niemieckich pastorów końca XVIII i początku XIX wieku - kolejny tom serii Słowińcy w oczach... (pierwszy tom Franza Tetznera) odnosi się do wcześniejszych czasów i tekstów o ludzie zamieszkującym tereny Pobrzeża Słowińskiego. Są to teksty pastorów: Christiana Wilhelma Hakena, Gottlieba Lorka oraz krótkie sprawozdanie Augusta Kummera. 

Publikacja stanowi krytyczne studium wizerunku Słowińców – niewielkiej, ewangelickiej społeczności zamieszkującej okolice jezior Łebsko i Gardno – w relacjach niemieckich pastorów działających na Pomorzu u schyłku XVIII i w pierwszych dekadach XIX wieku. Autor analizuje kazania, kroniki parafialne, raporty wizytacyjne oraz korespondencję duchownych, traktując je jako źródła nie tylko historyczne, lecz także jako nośniki określonych kategorii kulturowych i wyobrażeń etnicznych.

Książka ukazuje, w jaki sposób pastorzy – reprezentanci administracji kościelnej i pruskiego porządku państwowego – postrzegali język, obyczaje, religijność oraz codzienność Słowińców. Szczególną uwagę poświęcono problematyce bilingwizmu (kaszubsko-niemieckiego), procesom konfesjonalizacji oraz napięciom między lokalną tradycją a projektami modernizacyjnymi państwa pruskiego.

Autor rekonstruuje mechanizmy tworzenia stereotypów oraz dyskursów „cywilizacyjnych”, w których Słowińcy przedstawiani byli jako lud „pogranicza” – jednocześnie bliski i obcy. Analiza źródeł prowadzi do szerszej refleksji nad relacjami między Kościołem ewangelickim, administracją państwową a społecznościami peryferyjnymi w epoce oświecenia i wczesnego romantyzmu.

Monografia ma charakter interdyscyplinarny – łączy historię społeczną, historię Kościoła, etnografię oraz studia nad pamięcią i tożsamością. Stanowi istotny wkład w badania nad dziejami Pomorza oraz nad przemianami kulturowymi w regionach pogranicznych Europy Środkowo-Wschodniej.