Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł

Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł

Unikatowe wydanie kolekcjonerskie dla miłośników prozy Hieronima Jarosza Derdowskiego. Zawiera tekst w opracowaniu Eugeniusza Gołąbka, dostosowany do współczesnych zasad pisowni kaszubskiej przez Bogumiłę Cirocką. O oprawę graficzną zadbał Wawrzyniec Samp, wybitny rzeźbiarz i grafik związany ze Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim, ilustrator książek oraz twórca pomników i tablic.

Ò panu Czôrlińsczim co do Pùcka pò sécë jachôł to jedno z najważniejszych dzieł literatury kaszubskiej, autorstwa Hieronim Derdowski. Utwór został opublikowany w 1880 roku i do dziś pozostaje symbolem kaszubskiej tożsamości kulturowej.

Charakter utworu

To poemat humorystyczno-satyryczny napisany w języku kaszubskim. Ma formę gawędy wierszowanej, łączącej elementy komizmu, satyry społecznej oraz opisu obyczajów XIX-wiecznych Kaszub.

Fabuła

Głównym bohaterem jest pan Czôrlińsczi – zamożny, pewny siebie szlachcic kaszubski, który wyrusza do miasta Puck, aby sprzedać świnie (tytułowe „sécë”). Sama podróż staje się pretekstem do ukazania mentalności bohatera, jego sprytu, zaradności, ale też przywar.

Poemat przedstawia liczne perypetie w drodze, spotkania z innymi postaciami oraz barwne dialogi, które oddają lokalny koloryt i humor ludowy.

Tematyka i znaczenie

Utwór porusza takie zagadnienia jak:

• przywiązanie do tradycji i ziemi kaszubskiej,

• relacje społeczne między chłopstwem a drobną szlachtą,

• duma regionalna,

• satyryczne spojrzenie na ludzkie słabości.

Derdowski poprzez humor i ironię buduje afirmację kaszubskiej kultury. Słynne zdanie z utworu: „Nie ma Kaszëb bez Polonii, a bez Kaszëb Pòlsczi” podkreśla jedność Kaszub z Polską i stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych cytatów w kulturze regionu.

Styl i język

Tekst napisany jest żywym, potocznym językiem kaszubskim, pełnym regionalizmów i zwrotów ludowych. Dzięki temu stanowi nie tylko dzieło literackie, ale również ważny dokument językowy.