Gdyńskim szlakiem – Gdynia. Przewodnik po mieście

Przewodnik o mieście z morza i marzeń

Gdyńskim szlakiem – Gdynia. Przewodnik po mieście

Gdynia. Przewodnik to publikacja poświęcona historii, dzielnicom, zabytkom i mniej znanym miejscom Gdyni. Jej powstanie poprzedził cykl spacerów krajoznawczo-historycznych po mieście, podczas których odkrywaliśmy zarówno popularne, jak i rzadziej odwiedzane gdyńskie szlaki.

Gdynia i gdyńskie przewodniki

10 lutego 2018 roku w dzień urodzin miasta Gdyni ukazała się książka Gdynia. Przewodnik. Na przestrzeni ostatnich lat publikowano wiele pozycji o tematyce gdyńskiej. Piękne albumy wydawał Sławomir Kitowski, ciekawie o historii – tej dawniejszej pisał Tomasz Rembalski, natomiast o tej nowszej – Małgorzata Sokołowska. Sporo niezwykle wartościowych publikacji o tematyce morskiej, bardzo mocno powiązanej z miastem z morza i marzeń, publikował Jerzy Drzemczewski. Wspominając tematykę gdyńską, koniecznie trzeba wymienić nieżyjących już: Kazimierza Małkowskiego i Edwarda Obertyńskiego.

Przewodników turystycznych ukazywało się jednak niewiele, często były one powiązane z pozostałymi dwoma grodami Trójmiasta. Samodzielny przewodnik o naszym mieście – Gdynia – w dość ciężkim czasie dla wydawców (w 1989 roku) opublikował wspomniany Kazimierz Małkowski, a wiele lat później Agnieszka Walczak – Gdynia dla każdego (2012). Ten ostatni był przygotowany z myślą o osobach niepełnosprawnych. Aby dostrzec pełniejszą paletę gdyńskich przewodników, trzeba cofnąć się do międzywojnia. Dziś ukazują się reprinty tych wydań, a pierwsze wydania można spotkać jedynie w muzeach i rzadziej w antykwariatach.

Wiele, mniejszych gmin i powiatów doczekało się ciekawych przewodników. Gdynia była na tym polu traktowana, szczególnie przez wydawnictwa spoza Pomorza mocno po macoszemu. Opisywana dość zdawkowo i stereotypowo. Wielokrotnie powtarzano utrwalone stwierdzenia typu „wieś rybacka”, które niewiele miały wspólnego z historią, ukazywano wciąż te same miejsca, najczęściej w Śródmieściu miasta dodając niekiedy piękne Orłowo. Opowieść o Gdyni ograniczano do ostatnich kilkudziesięciu lat, jakby wcześniej było tutaj bezludne pustkowie.

Gdyńskie spacery krajoznawczo-historyczne

Śledząc tę swoistą pustkę, od ładnych paru lat chodził mi po głowie pomysł stworzenia przewodnika o Gdyni. Jego publikację poprzedził cykl spacerów krajoznawczo-historycznych organizowanych w latach 2016-2017 przez Kaszubskie Forum Kultury i Gdyński Oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego. Do tego projektu zaprosiliśmy: archeolog Danutę Król, historyka Tomasza Rembalskiego oraz krajoznawcę Jarosława Ellwarta. Wspólnie z naszymi przewodnikami i gdynianami zainteresowanymi wędrówkami po naszym mieście, przebyliśmy wiele kilometrów po gdyńskich dzielnicach. Poznaliśmy wiele ciekawych miejsc i opowieści, ucząc się wzajemnie od siebie. Bywały spacery, w których uczestniczyło przeszło pięćdziesiąt osób.

Spacer po Grabówku – na terenie Akademii Morskiej. Fot. Andrzej Busler

W miejscu dawnego serca wsi rycerskiej Grabówek (obecna ulica Grabowo). Od prawej: Zenon Roda – przewodniczący Rady Dzielnicy Grabówek i dr Tomasz Rembalski. Fot. Andrzej Busler

Spacer po Chyloni – przy domu Bieszków. Fot. Andrzej Busler

Zdobyliśmy najwyższy punkt Gdyni – Donas, na którym ulokowana jest wieża widokowa. Fot. Andrzej Busler

Jarosław Ellwart przybliżający historię Małego Kacka. Fot. Jerzy Kąkol

Wielki Kack zwiedzaliśmy w kwietniu 2017 r. w minusowej temperaturze – nad Źródłem Marii. Fot. Archiwum AB

Gdynia. Przewodnik – ponad 150 miejsc i obiektów

Tak jak wspomniałem, pokłosiem gdyńskich spacerów jest przewodnik, który przybliża ponad 150 gdyńskich obiektów, prezentuje poszczególne dzielnice, ich dzieje oraz atrakcje i ciekawostki krajoznawcze. Tworząc ten zbiór staraliśmy się ukazać pewną syntezę dziejów oraz atrakcji turystycznych naszego miasta i dlatego mamy tutaj tropy kaszubskie, morskie, modernistyczne, eksploracyjne itd.

Bardzo trudno pisać o swoim mieście – zawsze pozostaje pewien rodzaj niedosytu, a dużym ograniczeniem jest z pewnością objętość książki. Pierwsze wydanie przewodnika liczy blisko 200 stron. Dla nas to wciąż zbyt mało. Gdynia ma dużo więcej do opowiedzenia. Zachęcam do lektury i podążania gdyńskimi szlakami wraz z książką Gdynia. Przewodnik.

Andrzej Busler

Poznaj Gdynię i jej historię

Gdynię można poznawać na wiele sposobów – poprzez spacery po jej dzielnicach, odkrywanie zabytków, architektury i mniej znanych miejsc oraz poznawanie historii miasta. Pomocne mogą być przewodniki po Gdyni, które pozwalają zaplanować własne trasy i spojrzeć na miasto z różnych perspektyw.

Więcej publikacji poświęconych historii, mieszkańcom i dziedzictwu miasta znajdziesz wśród książek o Gdyni.

Jeśli interesują Cię początki nowoczesnej Gdyni i historia budowy jej portu, przeczytaj również artykuł 10 lutego – urodziny Gdyni. Historia miasta i portu.