Gdyńskie ulice
Najdłuższa z wszystkich – Morska (część 1)
Kontynuujemy cykl na 100-lecie Gdyni związany z historią ulic tego miasta. Tym razem udajemy się poza Śródmieście, najdłuższą gdyńską ulicą – Morską – od Działek Leśnych w stronę Grabówka, Leszczynek, Chyloni i Cisowej, aż do granicy z Rumią. Jej łączna długość to blisko 8,5 km. Jest przedłużeniem ulicy Śląskiej, a we wspomnianej Rumi jej kontynuacją jest ulica Jana III Sobieskiego. To niezwykle ważna arteria, zanim powstał Węzeł Wielki Kack łączący Gdynię z Trasą Kaszubską, była ona główną drogą wiodącą w stronę Pomorza Środkowego i Zachodniego do przejść granicznych z Niemcami. Na przestrzeni dekad zmieniało się jej nazewnictwo. Nazwa – ulica Morska ‒ zaistniała w międzywojniu wraz z powstaniem Państwowej Szkoły Morskiej w Gdyni. W czasie okupacji Niemcy przemianowali nazwę ulicy na: Albert Forster Strasse. W 1946 roku nazwę zmieniono, w związku z dniem 1 maja, na ulicę: Czerwonych Kosynierów. W 1991 roku po reformie samorządowej ‒ decyzją Rady Miasta Gdyni ‒ przywrócono jej przedwojenną nazwę i do dziś jest to ulica: Morska.
Do 1930 roku była częścią ‒ dziś już historycznego, niezwykle ważnego szlaku ‒ Szosy Gdańskiej. Zmiana jej nazewnictwa wiążę się z niezwykle ważnym wydarzeniem, zasygnalizowanym powyżej – oddaniem do użytku zespołu gmachów Państwowej Szkoły Morskiej, która swe początki miała w Tczewie. Ów zabudowania zostały zaprojektowane przez arch. inż. Wacława Tomaszewskiego, absolwenta akademii Sztuk Pięknych w Petersburgu i uczelni w Monachium, twórcy kilku okazałych projektów gdyńskich budynków. W czasie okupacji niemieckiej urządzono tutaj koszary dla niemieckiego wojska oraz szkołę Kriegsmarine, a w 1945 roku niemiecki szpital wojskowy. Zespół budynków w wyniku działań wojennych został częściowo zniszczony. W pierwszych powojennych latach odbudowano go i urządzono początkowo Państwową Szkołę Rybołówstwa Morskiego, a potem Wyższą Szkołę Morską. Przez lata, uczelnia ta przygotowała tysiące absolwentów – przyszłe kadry morskie w polskiej flocie handlowej. Należy zauważyć, że w międzywojniu nie udało się zrealizować w całości projektu arch. inż. Wacława Tomaszewskiego. Jego odbudowa i dalsza rozbudowa to już lata powojenne, znamiennym jest to, że mimo tego, że zespół był realizowany w dwóch różnych epokach architektonicznych otrzymał formę klasycyzmu modernistycznego typową dla budynków użyteczności publicznej. Dziś to siedziba Uniwersytetu Morskiego mieszcząca się pod adresem: Morska 83. Uczelnia kształci studentów na wielu kierunkach – obecnie nie tylko związanych z morzem. Uniwersytet Morski jest jedną mocniejszych wizytówek Gdyni bardzo silnie kojarzonych z tym miastem. W ostatnich latach przeprowadzono i w dalszym ciągu realizowanych jest tutaj wiele projektów i inwestycji unowocześniających tę uczelnię.
W okresie międzywojennym, Morska była ulicą jednojezdniową. Najbardziej intensywną zabudowę rozpoczęto na wysokości Grabówka. O znanym i okazałym zespole gmachów Państwowej Szkoły Morskiej wspomniano powyżej. W jego sąsiedztwie w 1929 roku powstała Szkoła Handlu Morskiego i Techniki Portowej przemianowana dwa lata później na Instytut Handlu Morskiego i Techniki Portowej. Przed 1939 rokiem była to jedyna w Polsce, wyższa szkoła ekonomiczna zawodowa przygotowująca przyszłe kadry morskie z dziedzin: spedycji, handlu morskiego, maklerstwa i ubezpieczeń morskich. Wmurowanie kamienia węgielnego pod budynek szkoły dokonał ówczesny prezydent RP Ignacy Mościcki. Ten doniosły epizod jest tylko potwierdzeniem jak wielką wagę przywiązywano w międzywojniu do dziedzin szkolnictwa i gospodarki związanych z morzem. Ów uczelnia była wzorowana na podobnych i najbardziej cenionych placówkach europejskich w Trieście i Antwerpii. Po czterech latach funkcjonowania Instytut zlikwidowano z powodu problemów finansowych, a w jego miejsce powstały: Gimnazjum Kupieckie i Liceum Handlowe. Lata powojenne to już działalność Zespołu Szkół Mechanicznych, a obecnie Centrum Kształcenia Ustawicznego nr 1 i adres: Morska 79.
W sąsiedztwie wspomnianej placówki edukacyjnej mamy kolejne zabudowania związane z tą dziedziną ‒ Żeńskie Gimnazjum Krawieckie i Liceum Gospodarcze utworzone w 1934 roku. Wówczas powołano dwuletnią Żeńską Szkołę Przysposobienia Zawodowego. Jej siedzibę początkowo umieszczono w sąsiednim budynku przy Morskiej 79. W 1936 roku przeniesiono ją do nowoczesnego budynku przy Morskiej 77. Znajdowała się tutaj także bursa. Kolejne lata to dalsza reorganizacja szkoły – powstało dwuletnie Liceum Gospodarcze, Żeńskie Gimnazjum Krawieckie oraz Żeńska Szkoła Przysposobienia Krawiecko-Bieliźniarskiego. W tym czasie zorganizowano również kursy dla stewardes i stewardów wychodząc naprzeciw rosnącemu zapotrzebowaniu na te kadry w dużej części na polskich transatlantykach, które stanowią niezwykle ciekawy rozdział historii polskiej floty handlowej. W czasie II wojny światowej znajdował się w tym miejscu niemiecki szpital wojskowy. Czasy powojenne to działalność kilku podmiotów edukacyjnych nawiązujących swymi dziedzinami do przedwojennej historii w budynku podzielonym na dwa niezależne skrzydła. Dokładne omówienie całości ich historii to materiał na oddzielny, obszerny artykuł. Warto wspomnieć, że ów tropy prowadzą także do sąsiedniego Sopotu, gdzie do 1964 roku mieściła się siedziba Technikum Hotelarskiego. Do najbardziej znanych i najdłużej funkcjonujących placówek edukacyjnych w tym miejscu należały: Zespół Szkół Hotelarsko-Gastronomicznych i Zespół Szkół Odzieżowych, przemianowany w 2003 roku na Zespół Szkół Usługowych. Dziś pod adresem: Morska 77 znajduje się jedna szkoła użytkująca całość budynku – Zespół Szkół Hotelarsko-Gastronomicznych. Wspomniane przemiany i scalenia wspomnianych szkół operujących w poszczególnych branżach to przykład zmieniającego się rynku pracy i zapotrzebowania na pracowników różnych dziedzin.
Andrzej Busler
Siedziba Uniwersytetu Morskiego związanego z początkami ulicy Morskiej. Fot. Andrzej Busler
Charakterystyczny budynek dawnego Instytut Handlu Morskiego i Techniki Portowej. Fot. Andrzej Busler
Zespół Szkół Hotelarsko-Gastronomicznych powiększony w ostatnim roku o nowoczesną salę gimnastyczną. W głębi przedwojenna część zabudowań. Fot. Andrzej Busler
Inne artykuły nawiązujące do historii gdyńskich ulic znajdziesz na naszym blogu:
Starowiejska – ulica najpierwsza (część 1)
Starowiejska – ulica najpierwsza (część 2)
Starowiejska – ulica najpierwsza (część 3)
Starowiejska – ulica najpierwsza (część 4)
Salon Miasta - Świętojańska (część 1)
Salon Miasta – Świętojańska (część 2)
Książki nawiązujące do historii Gdyni znajdziesz - tutaj.
Zaloguj przez Facebooka
Zaloguj przez Google